FTO 09-2020

Lithium en het risico op een intoxicatie

Lithiumcarbonaat (Priadel, Camcolit) Lithium is GEEN formularium middel, dit mag men alleen op advies van een psychiater voorschrijven. Grofweg 3% van de verpleeghuisbewoners gebruikt lithium (gebaseerd op het aantal bewoners van Archipel Zorggroep Eindhoven en omstreken).


Algemeen:


Bijwerkingen bij een therapeutische spiegel:


Interacties:

Geneesmiddelen die de nierfunctie beïnvloeden, zoals diuretica, NSAID’s, ACE-remmers, AT-II-antagonisten, en sommige antibiotica die de renale lithiumexcretie verlagen, verhogen de kans op een lithiumintoxicatie. Bij antibiotica gaat het vooral om veel voorgeschreven middelen zoals doxycycline, metronidazol, cotrimoxazol en trimethoprim.

Corticosteroïden kunnen door verstoring van de elektrolyten balans verhoging van de lithium spiegel geven

Het is dus belangrijk bij zulke interacterende medicatie na te gaan of de patiënt lithium gebruikt en zo ja, of er geen alternatief voorhanden is dat niet met lithium interacteert.


Achtergrondinformatie interactie lithium + diuretica:

Diuretica remmen de klaring van lithium. De diurese gaat gepaard met natriumverlies. Dit verlies aan natrium wordt binnen enkele dagen gecompenseerd door reabsorptie van natrium in het proximale gedeelte van de nier waar ook lithium wordt geklaard. Mogelijk wordt in het proximale gedeelte van de nier nu naast natrium ook lithium gereabsorbeerd waardoor de klaring van lithium wordt verminderd.

Het compensatiemechanisme van het natriumverlies door de thiazides treedt pas na een paar dagen op. Het effect van thiazides op de lithiumspiegel is daarom pas na 3 tot 10 dagen meetbaar.

Thiaziden hebben een groter effect op de lithiumspiegel dan lisdiuretica. Toch moet men ook bij de laatste groep bedacht zijn op een verhoging van de lithiumspiegel.

Bij risicopatiënten (ouderen, hartfalen, verminderde nierfunctie, wijziging water/natrium-inname) kan eventueel de lithiumdosering worden verlaagd met een derde tot de helft.


Achtergrondinformatie interactie lithium + NSAID’s:

Niet geheel opgehelderd. NSAID´s remmen de synthese van prostaglandinen (PGE2) in de nieren. Hierdoor wordt de doorbloeding van de nieren geremd en daarmee de lithiumexcretie verminderd. De lithiumspiegel zal hierdoor stijgen.

Leidraad bij interactie lithium:

Bij het starten van interacterende medicatie wordt als praktische leidraad vaak geadviseerd de lithiumdosering 30-50% aan te passen alvorens het interacterende medicament te starten en na vijf tot zeven dagen lithiumspiegel en nierfunctie te controleren.

Bij het staken van interacterende medicatie is extra oplettendheid vereist. Hierbij moet geanticipeerd worden op het omgekeerde effect (daling van de lithiumspiegel). Medicatiebewakingssystemen zullen hierbij geen alarm slaan!


Uitlokkende factoren voor een intoxicatie:

Alle factoren die de vocht balans beïnvloeden hebben invloed op de lithium spiegel:


Dehydratie:

Bij dreigende dehydratie treedt in de nieren een compensatiemechanisme in werking waardoor extra natrium wordt teruggeresorbeerd. Door de parallelle terugresorptie van lithium zal dan ook lithiumspiegel stijgen. Voor patiënten die lithium gebruiken en die bij de huisarts komen met braken, diarree, koorts of anderszins vochttekort, is het dus van groot belang een extra 12-uurs lithiumspiegel te bepalen en de nierfunctie te controleren, eventueel in overleg met de psychiater. Bij ouderen moet men extra alert zijn, want zij hebben een groter risico op dehydratie en nierfunctiestoornissen. De lithiumexcretie zal dalen en de lithiumspiegel gaat stijgen.


let op bij warm weer bij ouderen:


Hoe herken je een intoxicatie:

Denk bij iedere lithiumgebruiker met verwardheid of neurologische verschijnselen aan een lithiumintoxicatie. Ouderen zijn het kwetsbaarste voor een intoxicatie ook bij therapeutische spiegels. Er wordt geadviseerd om bij iedere lithiumspiegelcontrole ook de nierfunctie te bepalen en bij een achteruitgang de lithiumdosering aan te passen. Dit is extra van belang omdat langdurig lithium gebruik op zichzelf ook een achteruitgang van de nierfunctie kan veroorzaken.


Wat doe je bij een intoxicatie:

Stuur in naar het ziekenhuis indien gewenst.

Afhankelijk van de ernst van de intoxicatie kan opname op IC of hemodialyse noodzakelijk zijn.






Naslagwerk en bronvermelding:

Kenniscentrum bipolaire stoornissen - Informatie lithium

Website “allesoverlithium.nl” - Practische informatie over lithium

Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde - NTVG 2012;156:A4091

Huisarts & wetenschap - Lithium en lithiumintoxicatie

Richtlijnendatabase Federatie medisch specialisten - Lithium bij bipolaire stoornis

GGZ standaarden - Zorg rondom bijwerkingen door lithium

Farmacotherapeutisch kompas - Lithiumzouten


*

21-09-2020 Lithium bij ouderen.pptx FTO-presentatie

index | intoxicaties | onderzoek  | inname van giftige stoffen | opioïden intoxicatie | hypoglycemie (diabetes) | acute allergische reactie (allergie) | benzodiazepinen intoxicatie | anticholinerg syndroom |

serotonerg syndroom | maligne antipsychoticasyndroom | lithium intoxicatie


pagina 395


LINKS

FTO

MEDIMO

APOTHEEK & LOGISTIEK

RICHTLIJNEN

LABORATORIUM

INDEX

verpleeghuisformularium

= werkvoorraad X

https://verpleeghuisformularium.nl

Versie 18-6-2024 (12.11)

G.T.R. Van Laere, arts

klik hier voor het geven van opmerkingen / aanvullingen

w