peak-dose dyskinesie 146

Peak-dose dyskinesie

Dyskinesie, het optreden van abnormale, onwillekeurige bewegingen, is ook een veelvoorkomende bijwerking van levodopa. De meest voorkomende vorm van dyskinesie is ‘peak-dose’ dyskinesie. Deze vorm van dyskinesie treedt op wanneer de dopamine concentraties op zijn hoogst zijn, dus wanneer de Parkinson symptomen het best bestreden worden.

Verlaag dosis levodopa per gift.
Overweeg levodopa met gereguleerde afgifte, hiernaast is soms overdag gewone of snelwerkende levodopa nodig (disper).
Overweeg toevoegen amantadine, dit kan in hogere dosering (400 mg/dag) effectief zijn echter NIET STARTEN bij oudere patiënten en bij patiënten met cognitieve stoornissen ivm het risico op het ontstaan van hallucinaties.

Volgende stap is:

Vaker doseren, dosis per gift verhogen en toevoegen van COMT remmer, met name wanneer er ook sprake is van wearing off.

Maggy van den Brand en Léontine Bollen FTO 09-2019

NHG standaard - Parkinson

YouTube film - 10 tips voor goede parkinson zorg en goede tips

Parkinsoninzorg.nl - Tools, richtlijnen voor V&V

Parkinsonnet.nl - Richtlijnen, zoekmachine en kwaliteitsorgaan.

Parkinsontv.nl - Video uitzendingen over parkinson

Website Parkinson Archipelzorggroep - Informatie over Parkinson van Archipel

KNGF-richtlijn - Ziekte van Parkinson (pag.10)

Naslagwerk en bronvermelding:

Helpen de linksvermelde maatregelen niet:

En is de patiënt cognitief intact dan valt te overwegen à neurochirurgie DBS, apomorfine of intraduodenale levodopa/carbidop.
En is bij de patiënt sprake van cognitieve stoornissen dan zou je apomorfine of intraduodenale levodopa/carbidopa kunnen inzetten (dit gaat altijd iom een neuroloog met parkinson specifieke deskundigheid).

Zie voor hulpmiddel van registratie dyskinesie: medicatie effect bij Parkinson (152).

Zie ook pagina onvoldoende effect behandeling (144).

Entacapon

4 dd 200mg.

Toevoegen COMT-remmer. Verminderen “off-tijd” die gepaard gaat met obstipatie, misselijkheid, braken en dyskinesieën. COMT-remmer gelijktijdig innemen met levodopa.

Catechol-O-methyltransferase-(COMT-)remmers, remmen perifeer de omzetting van levodopa tot 3-methoxy-4-hydroxy-L-fenylalanine waardoor de beschikbare hoeveelheid dopamine in de hersenen hoger wordt. Hierdoor zal de plasma-levodopa-spiegel minder fluctueren, neemt de 'on'-tijd toe, verminderen de motorische stoornissen en kan een verlaging van de dagelijks benodigde dosis levodopa met 10% bereikt worden.

- Verminderen off-tijd die gepaard gaat met obstipatie, misselijkheid, braken en dyskinesien.

- Innemen gelijktijdig met levodopa.

- Eerste keus comtan(entacapon) 200mg.

Voordelen:

Minder motorische bijwerkingen door minder sterk effect.

Nadelen:

Vaker bijwerkingen zoals hallucinaties en hypotensie.

COMT-remmer