• Een verslechterde maagontlediging
• Een verminderde intestinale absorptie van de medicatie ten gevolge van:

- Obstipatie.

- Eiwitrijke voeding rondom de inname van de parkinsonmedicatie.

• Te lage dosering van de parkinsonmedicatie.
• Verkeerde diagnose: geen idiopathische ziekte van Parkinson.

Zie voor hulpmiddel van registratie behandeling: medicatie effect bij Parkinson (152).

Onvoldoende effect behandeling; verminderde werking levodopa

Welke middelen vermijden bij M. Parkinson:

• Anticholinerge middelen (TCA, oxybutinine, promethazine etc.);
• Benzodiazepines;
• Middelen met als bijwerking parkinsonisme (valproaat, metoclopramide, lithium en typische antipsychotica en risperidon).

Maggy van den Brand en Léontine Bollen FTO 09-2019

NHG standaard - Parkinson

YouTube film - 10 tips voor goede parkinson zorg en goede tips

Parkinsoninzorg.nl - Tools, richtlijnen voor V&V

Parkinsonnet.nl - Richtlijnen, zoekmachine en kwaliteitsorgaan.

Parkinsontv.nl - Video uitzendingen over parkinson

Website Parkinson Archipelzorggroep - Informatie over Parkinson van Archipel

KNGF-richtlijn - Ziekte van Parkinson (pag.10)

Naslagwerk en bronvermelding:

responsfluctuaties

1. aanpassen doseerschema levodopa
2. toevoegen dopamine anonist
3. toevoegen MAO-B remmer
4. toevoegen comt remmer

onvoorspelbare

responsfluctuaties

Risico-invertarisatie:

Enige terughoudenheid is op zijn plaats bij starten van dopamine agonisten bij reeds aanwezige cognitieve klachten.

bifasische dyskinesie

voorspelbare

responsfluctuaties

Bij onvoldoende effect:

Overweeg gavanceerde behandeling zoals;

• Levodopa-continu intestinale gel
• Apomorfine pomp
• Deep brain stimulation

(Zie onderaan op deze pagina)

1. aanpassen doseerschema levodopa (verlagen dosis, geen CR)
2. toevoegen amantadine (min 300mg)
3. verlaag levodopa en toevogen dopamine-agonist
4. altijd overwegen staken COMT-remmer en/of MAO-B remmer

1. aanwijzingen voor malabsorptie?
2. levodopa-monotherapie (andere medicatie afbouwen, geen CR, enige voorkeur dispers)
3. tijd tussen medicatie innames verlengen tot herkenbaar patroon (3-5 uur)
4. doseerschema levodopa monotherapie aanpassen (frequenter doseren, indien iedere 2 uur overweeg dispers)
5. dopamine agonist monotherapie
6. apomorfine pen

beperkende piekdosis dyskinesie

1. aanpassen doseerschema levodopa (frequenter en hoger, geen CR)
2. toevoegen dopamine-agonist
3. toevoegen MAO-B remmer
4. toevoegen amantadine

dyskinesie

Stroomschema behandeling responsfluctuaties bij de ziekte van Parkinson

Bij onvoorspelbare respons fluctuaties op medicatie zijn er nog de volgende mogelijkheden:

• Duodopa continu.
• Apomorfine sc (dopa-agonist).
• Diepe hersenstimulatie (bij daarvoor geschikte patiënten).

Onvoorspelbare respons fluctuaties

maag

jejunum

Duodopa continu

Deep brain stimulation

Apomorfine s.c. (dopa-agonist)

2019-09-09 Parkinson.pptx FTO presentatie.

2023-12-04 Parkinson.pptx FTO presentatie.

Download link voor de Medicatie Effect registratie (MER) lijst voor het registreren van het effect van orale medicatie bij de ziekte van Parkinson.

Download link voor de toelichting van de registratielijst medicatie effect bij Parkinson.