Heeft patiënt ÉÉN OF MEER van de volgende symptomen?

koorts*, koude rillingen, duidelijk delier**

JA

Koorts: eenmalige tympane temperatuur >37,8°C of eenmalige rectale temperatuur >38,1°C of herhaalde tympane temperatuur >37,2 of herhaalde rectale temperatuur >37,5°C. NB: in geval van twijfle verdiend rectale temperatuur de voorkeur.

Delier: definitie volgens DSM-5.

Actief monitoren: monitoren van vitale functies, aandacht voor de vochthuishouding en herhaaldelijk lichamelijk onderzoek.

Bron: beslisboom VERENSO de beslisboom is een hulpmiddel, de arts blijft altijd zelf verantwoordelijk voor de keuze.

Heeft patiënt ≥ 1 van de volgende RECENT ONTSTANE urineweggerelateerde symptomen?

disurie, mictidrang, frequente mictie, urine-incontinentie, (zichtbare) urethrale pusafscheiding

Verdenking UWI bij de kwetsbare oudere ZONDER een verblijfskatheter

Heeft patiënt  ≥ 2 van de hiervoor genoemde urineweggerelateerde symptomen

OF

1 zeer hinderlijk urineweggerelateerd symptoom waarvoor geen andere verklaring kan worden gevonden?


SCHRIJF ANTIBIOTICA VOOR

(TENZIJ urine dipstick negatief is voor nitriet EN leukocyten)


Overweeg een urinekweek af te nemen om de empirische antibioticakeuze te evalueren

GEEN ANTIBIOTICA VOOR URINEWEGINFECTIE

Heeft de patiënt pijn/gevoeligheid in de nierloge (flankpijn) en/of suprapubische pijn?

Heeft de patiënt ÉÉN OF MEER van de volgend symptomen?

EN

Heeft patiënt RECENT ONTSTANE

urineweggerelateerde symptomen?

pijn/gevoeligheid in de nierloge (flankpijn)?

Heeft patiënt ÉÉN OF MEER van de volgende symptomen (ongeacht de uitslag van het urine onderzoek)?

JA

JA

JA

NEE

NEE

NEE

NEE

NEE

NEE

JA

JA

JA

Verdenking UWI bij de kwetsbare oudere MET een verblijfskatheter

BESLISBOOM urineweginfecties


Heeft de patiënt ÉÉN OF MEER van de volgende symptomen?

EN

SCHRIJF ANTIBIOTICA VOOR

na het verwijderen van de katheter en het afnemen van een urinekweek.

Wanneer het verwijderen van de katheter niet mogelijk is, vervang de katheter en neem een een urine kweek af nadat de nieuwe katheter geplaatst is.

Evalueer empirische antibioticakeuze aan de hand van de uitslag van de urinekweek.

JA

GEEN ANTIBIOTICA VOOR URINEWEGINFECTIE

JA

NEE

FTO 09-2019


Urineweginfecties beslisboom

Verenso richtlijnen - Urineweginfecties bij kwetsbare ouderen

NHG standaard - Urineweginfecties

Naslagwerk en bronvermelding:

Diagnostiek

Aspecifieke klachten en symptomen bij kwetsbare ouderen kunnen niet worden toegeschreven aan een urineweginfectie.

Overmatige of verminderde urineproductie en veranderingen in aspect van urine kunnen bij kwetsbare ouderen niet worden toegeschreven aan een urineweginfectie.

Alleen recente ontstane urineweg-gerelateerde klachten te weten dysurie, mictiedrang, frequente mictie, urine-incontinentie en (zichtbare) urethrale pusafscheiding, of pijn of gevoeligheid in de nierloge (flankpijn) kunnen wijzen op een urineweginfectie.

Een gerichte anamnese, eventueel aangevuld met een lichamelijk onderzoek, zijn bij kwetsbare ouderen noodzakelijk om vast te stellen of er sprake is van urineweg-gerelateerde klachten of symptomen. 

Een delier zonder lokaliserende ziekteverschijnselen mag slechts worden toegeschreven aan een urineweginfectie indien andere oorzaken zijn uitgesloten.

Een belangrijk probleem bij de diagnostiek van urineweginfecties bij kwetsbare ouderen is het veelvuldig voorkomen van asymptomatische bacteriurie (tot wel 50%) en leukocyturie (tot wel 45%). Als gevolg hiervan is er een hoge a priori kans op een positieve uitslag bij urineonderzoek door middel van bijvoorbeeld een urinestick. In combinatie met aspecifieke klachten en symptomen kan dit gemakkelijk leiden tot de diagnose urineweginfectie, waarna een antibioticum wordt voorgeschreven. Bij deze aspecifieke symptomen en verschijnselen moet gedacht worden aan gedragsveranderingen, zoals agitatie, verwardheid, agressie, verminderde alertheid of eenvoudig “anders dan anders”, maar ook aan veranderingen in inname van vocht en voeding, veranderingen in functionele status, duizeligheid, of algehele malaise. Daarnaast worden ook veranderingen in geur en kleur van de urine en in urineproductie (een toe- of afname) in de praktijk vaak in verband gebracht met een urineweginfectie.


De conclusies van deze Delphi-studie wijzen erop dat alleen recent ontstane urineweg-gerelateerde klachten, zoals dysurie, mictiedrang, frequente mictie, urine-incontinentie en (zichtbare) urethrale pusafscheiding en recent ontstane pijn of gevoeligheid in de nierloge (flankpijn) wijzen op een urineweginfectie.


Cystitis: Een urineweginfectie die zich beperkt tot het oppervlak van de blaasmucosa, zonder tekenen van weefselinvasie.

Tekenen van weefselinvasie: De aanwezigheid van systemische ziekteverschijnselen.



Behandeling niet medicamenteus:

- Goede vochtintake (eventueel vochtlijst laten bijhouden).

- Regelmatige mictie, niet uitstellen van mictie bij aandrang en actief leeg laten plassen.

- Goede toiletgang hygiëne.

- Zorgvuldige omgang met inco-materiaal.

- Zo mogelijk behandeling van onderliggend lijden.

Onderzoek:

Verenso-richtlijn: temp, tensie, pols en mate van ziek zijn, buikonderzoek, gynaecologisch onderzoek.

Mogelijke aanknopingspunten: urineretentie, flankpijn, balanitis, prostaatvergroting of prostatitis, obstipatie of fecale impactie, decensus of prolaps, vaginitis, cystocele en vaginale atrofie.

Urinekweek bacteriurie: bij tenminste 105 kolonievormende eenheden per milliliter (NHG).

Overbehandeling

In het algemeen wordt overbehandeling bij ouderen in de hand gewerkt door de volgende factoren:

  1. de kwetsbaarheid van de populatie, met risico op snelle klinische verslechtering
  2. diagnostische onzekerheid door intrinsieke, patiëntgerelateerde factoren (bijvoorbeeld cognitieve en communicatieve problemen, functionele beperkingen) en extrinsieke factoren (bijvoorbeeld beperkte diagnostische faciliteiten, en beperkt opleidingsniveau zorgpersoneel)
  3. een eenzijdige aandacht van naasten/verzorgenden voor de positieve aspecten van antibiotica
  4. de relatieve onzichtbaarheid van de negatieve gevolgen van antibiotica zoals bijwerkingen en in het bijzonder de resistentievorming
  5. de beperkte vertegenwoordiging van de betrokken populatie in wetenschappelijke studies
  6. het geriatrisch paradigma van de atypische ziektepresentatie, waardoor aspecifieke symptomen vaak worden toegeschreven aan een urineweginfectie.


De populatie waarop deze richtlijn zich richt is, gelet op de boven gegeven omschrijving, in zichzelf een populatie met een verhoogd risico op een gecompliceerd beloop en een vertraagd herstel van een urineweginfectie. Waar andere richtlijnen inzake urineweginfecties in classificatie en beleid onderscheid maken tussen patiënten met en patiënten zonder bijzondere risicofactoren (bijvoorbeeld diabetes, hoge leeftijd, neurologische blaasstoornis) is een dergelijk onderscheid binnen deze richtlijn derhalve niet meer relevant of onderscheidend.

Binnen de richtlijn urineweginfecties bij kwetsbare ouderen volgen we de volgende indeling:

* Cystitis (betreft uitsluitend vrouwen)

* Urineweginfectie met tekenen van weefselinvasie met als subgroepen:
-    Mannen
-    Vrouwen
-    Patiënten met een verblijfskatheter (CAD = cathéter à demeure)



Klinisch:

Bacteriële UWI: klinisch beeld + bacteriën in urine.

Specifiek klachten: dysurie, pollakisurie, strangurie, hematurie, pijn in (onder)buik

Definitie UWI Verenso: Algemene/mictie gerelateerde klachten, bacteriurie en tekenen van ontsteking (maak onderscheid met andere urologische oorzaken).

Verwekkers:

Vaak gramnegatieve enterobacteriën

- E. coli (meest voorkomend).

- Proteus-species (bij nier/blaas stenen/gruis, pH, 5% ESBL+).

- Pseudomonas aeruginosa (vaak bij immuun gecompromitteerde patiënten, multi-resistentie).

- Klebsiella pneumoniae (bij nier/blaas stenen/gruis).

Overig:

- Staphylococcus aureus (bedacht zijn op infectie in nieren).

- Enterokokken.

Algemeen:

Veelvoorkomende infectie in het verpleeghuis (50 per 100 patiënten per jaar).

Prevalentie bacteriurie bij ouderen; vrouwen 17-55% en mannen 15-35%.

In HA-praktijk bij <10% ontstaan UWI vanuit bacteriurie.

Urineweginfecties - achtergondinformatie

Begrippen:

JA

*


**

***

pagina 120

index | urogenitalis | urineweg infect. inleiding | urineweg infect. behandeling | mictieklachten bij mannen | BPH | urge incontinentie | acute blaasretentie | incontinentie bij vrouwen | vaginale klachten | blaaskatheters | START-STOPP criteria


EXTERNE LINKS

ARCHIPEL

MEDIMO

APOTHEEK & LOGISTIEK

RICHTLIJNEN

LABORATORIUM

INDEX

Versie 25-04-2021 (10.41)

G.T.R. van Laere, arts

klik hier voor het geven van opmerkingen / aanvullingen

Archipel formularium

https://verpleeghuisformularium.nl

= voorschijven door VS

Link naar afspraak over voorschrijven door de VS Link naar afspraak over voorschrijven door de VS

= lab. controle nodig

Bij deze medicatie moet mogelijk laboratorium onderzoek worden verricht

= werkvoorraad

Deze medicatie zit in de werkvoorraad

DIGESTIVUS


DEHYDRATIE

UROGENITALIS


KNO + MOND


OGEN

NEUROLOGICUS

ALLERGIE

ONBEGREPENGEDRAG


TERMINALE ZORG

LOCOMOTORIUS

INTOXICATIES

PREVENTIEVE ZORG

RESPIRATORIUS


ENDOCRIEN



CIRCULATORIUS

ANTISTOLLING

BLOED

HUID / WOND