Peptische aandoeningen

Maagklachten zijn pijn in de bovenbuik, brandend maagzuur en opboeren.


Prevalentie maagklachten


Niet medicamenteuze adviezen bij maagklachten:


Chronisch gebruik van maagmiddelen alleen geïndiceerd bij:


Maagklachten die door medicatie ontstaan. Relevant is onder andere gebruik van:


Gebruikers met een verhoogd risico op maagcomplicaties komen in aanmerking voor preventieve maagbescherming.


Bij gebruik van deze middelen moet worden nagegaan of deze middelen kunnen stoppen of dat er een alternatief is zonder deze bijwerking.


Nadelen onterecht chronisch gebruik PPI:


De NHG-standaard Maagklachten definieert chronisch gebruik als het gebruik van meer dan 180 dagen de standaarddosering.



De NHG-standaard Maagklachten (2013) adviseert geen proefbehandeling meer voor het aantonen of uitsluiten van maagklachten. Redenen daarvoor zijn:


H2-antagonist of PPI

Bij een eerste episode maagklachten zijn H2-antagonisten even effectief als protonpompremmers; merendeel van de klachten is aspecifiek en niet als gevolg van ulcus- of refluxlijden.


(Mogelijke) nadelen van protonpompremmers:

een te zwaar geschut bij beginnende maagklachten: ongewenste ondermijning natuurlijk beloop

bij stoppen waarschijnlijk meer rebound-klachten dan H2-antagonisten

langdurig gebruik kan leiden tot pulmonale of gastro-intestinale infecties en fracturen


Begin met een antacidum, bij onvoldoende effect gevolgd door een H2-antagonist en daarna door een PPI. Onnodig chronisch gebruik van een PPI kan hiermee worden voorkómen.Het effect van protonpompremmers is het grootst als de patiënt ze een half uur voor de maaltijd inneemt.

Start bij milde klachten met antacidum of mucosaprotectivum (bv. gaviscon, rennie, antagel etc).


Bij onvoldoende effect na 2-4 weken een H2-antagonist (bv. ranitidine).


Bij onvoldoende effect H2-antagonist na 2-4 weken een protonpompremmer, PPI (bv. pantoprazol, esomeprazol).


Na maximaal 8 weken medicatie geleidelijk staken.


Domperidon en metoclopramide hebben geen plaats meer in de behandeling van maagklachten.


Keuze H2-receptorantagonisten:

Ranitidine is verreweg het goedkoopst  zodat dit binnen de eerstekeusmiddelen de voorkeur heeft.

Cimetidine bindt zich sterker aan het CYP450 dan andere H2-receptorantagonisten. Vooral bij hogere doseringen en/of bij ouderen heeft cimetidine meer risico kans op interacties. Bijv. bij orale anticoagulantia, fenytoïne, carbamazepine, kinidine, theofylline. CNS-effecten en gynecomastie.

Vanwege de besproken nadelen is cimetidine een tweedekeusmiddel.











Bron: Potential harms of proton pump inhibitor therapy: rare adverse effects of commonly used drugs; CMAJ. 2016 Jun 14; 188(9): 657–662; Amine Benmassaoud, MD, Emily G. McDonald, MD, and Todd C. Lee

NHG-Standaard - Maagklachten (2013, gereviseerd in 2017)

Medisch contact; 30 november 2015 - Meer aandacht nodig voor bijwerkingen maagzuurremmers; Emma Zandee.

Ranitidine

Start 150mg, 2x daags. Zie verder het Farmacotherapeutisch kompas.

Geneesmiddelnaam

Dosering + opmerkingen

H2-receptorantagonisten



FTO S. Arts / I .van Beurden 01-2018


NHG standaard - Misselijkheid en Braken bij gastro-enteritis

Huisarts & Wetenschap - Misselijkheid en braken

NHG standaard - Maagklachten


Naslagwerk en bronvermelding:

NHG standaard - Obstipatie

Farmacotherapeutisch kompas - misselijkheid en braken

Link naar afspraak over voorschrijven door de VS

Pantoprazol

Start 20 - 40mg, na 6 weken 20mg onderhoudsdosering. 20mg bij profylaxe ulcus en erosies tgv NSAID gebruik.


Esomeprazol

Start 20 - 40mg, na 6 weken 20mg onderhoudsdosering. 20mg bij profylaxe ulcus en erosies tgv NSAID gebruik. Versterkt de werking van acenocoumarol of fenprocoumon.



Bij NIET malen van medicatie

Bij WEL malen van medicatie

Geneesmiddelnaam

Dosering + opmerkingen

Protonpompremmers

Deze medicatie zit in de werkvoorraad Deze medicatie zit in de werkvoorraad Link naar afspraak over voorschrijven door de VS Link naar afspraak over voorschrijven door de VS

Lansoprazol

Start 15-30mg, 1x daags. 15mg bij profylaxe ulcus en erosies tgv NSAID gebruik.

Link naar afspraak over voorschrijven door de VS

Stappenplan keuze protonpomremmers

Kies pantoprazol

Kies esomeprazol = duurder middel

Bij gebruik van clopidogrel, kies lansoprazol

Bij gebruik van hogere doseringen dan 20mg/ dag moet men bij het staken van de medicatie dit afbouwen met 20mg/dag, bij hoog risico op rebound, eventueel 20mg om de dag afbouwen.

Bij voorkeur niet gelijktijdig innemen, heeft mogelijk een verminderde werking van clopidogrel.

index | tr.digestivus | peptische aandoeningen | misselijkheid en braken | obstipatie | diarree | levercirose | hemorroïden (huid/wond) | typen van ontlasting | START-STOPP criteria

pagina 090


EXTERNE LINKS

ARCHIPEL

MEDIMO

APOTHEEK & LOGISTIEK

RICHTLIJNEN

LABORATORIUM

INDEX

Versie 25-04-2021 (10.41)

G.T.R. van Laere, arts

klik hier voor het geven van opmerkingen / aanvullingen

Archipel formularium

https://verpleeghuisformularium.nl

= voorschijven door VS

Link naar afspraak over voorschrijven door de VS Link naar afspraak over voorschrijven door de VS

= lab. controle nodig

Bij deze medicatie moet mogelijk laboratorium onderzoek worden verricht

= werkvoorraad

Deze medicatie zit in de werkvoorraad

DIGESTIVUS


DEHYDRATIE

UROGENITALIS


KNO + MOND


OGEN

NEUROLOGICUS

ALLERGIE

ONBEGREPENGEDRAG


TERMINALE ZORG

LOCOMOTORIUS

INTOXICATIES

PREVENTIEVE ZORG

RESPIRATORIUS


ENDOCRIEN



CIRCULATORIUS

ANTISTOLLING

BLOED

HUID / WOND