COPD classificatie:

 

Men sprak voor 2001 nog van de “Pink Puffer” en de “Blue Bloater” als indeling voor COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease). De indeling naar ernst en behandeling is de afgelopen jaren fors gewijzigd. De laatste update van de GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease) classificatie dateert van 2017.


COPD is een aandoening met meerdere dimensies (klachten, luchtweg obstructie, exacerbaties en kwaliteit van leven), die alle van belang zijn bij de diagnostiek en behandeling. Het is van belang het beleid niet alleen op basis van de FEV1 (forced exiratory volume in the first second) te baseren. De FEV1 alleen geeft onvoldoende informatie over de ziektelast, prognose en kwaliteit van leven. De FEV1 is wel belangrijk om de mate van obstructie vast te stellen.

Aangezien een hoger GOLD-stadium gepaart gaat met een verslechtering van de gezondheidstoestand is het van belang progressie van de ziekte te voorkomen.


Global initiative for chronic Obstructive Lung Disease (=GOLD)

Vanaf 2017 wordt de GOLD bepaald aan de hand van de volgende drie criteria:

1. FEV1 (in het verpleeghuis op PG afdelingen vaak niet te bepalen).

2. Symptomen (komt uit de vragenlijsten mMRC en/of CAT).

3. Frequentie van exacerbaties.

GOLD

Categorie

Klinische eigenschappen

Voorgestelde farmacotherapie

Symptomen

freq. exacerbatie

A

Laag

laag

SABA of SAMA

B

Hoog

Laag

LABA of LAMA

C

Laag

Hoog

LAMA

D

Hoog

Hoog

LABA & LAMA

SABA (short acting β-2-agonist) salbutamol dosisaerosol.

SAMA (short acting muscarinic antagonist) ipratropium dosisaerosol.

LABA (long acting β-2-agonist) formoterol aerosol.

LAMA(long acting muscarinic antagonist) tiotropium (niet als aerosol beschikbaar!)

Bepalen van de therapie

Combineer de 3 criteria items om de GOLD classificatie en behandeling te bepalen

C

Weinig symptomen

Hoog risico

D

Veel symptomen

Hoog risico

A

Weinig symptomen

Laag risico

B

Veel symptomen

Laag risico

4

3

2

1

1

0

≥2

mMRC 0-1

CAT <10

mMRC ≥2

CAT ≥10

Frequentie van exacerbaties bepalen

 

Bepalen van de GOLD classificatie

 

Vragenlijst(en) afnemen

 

Stappenplan GOLD classificatie

FEV1 bepalen

Bepalen van de GOLD classificatie en de daar uit volgende behandelrichtlijn van COPD

Symptomen

Exacerbatie geschiedenis

FTO 11-2018


FEV1 GOLD score

Stap 1:   

Start met SABA kortwerkende β-2 sympathicomimeticum (salbutamol) of SAMA kortwerkende muscarine antagonist (ipratropium).

Combineer desgewenst beide soorten luchtwegverwijders.

Stap 2:   

Bij onvoldoende symptoomverlichting:

Start LABA (formoterol) of een LAMA (tiotropium).

Bij toename exacerbatie-frequentie (2 of meer) en weinig symptomen: Start LAMA (tiotropium).

Stap 3:   

Combineer beide langwerkende middelen LABA (formoterol) & LAMA (tiotropium).


Stap 4:   

Overweeg inhalatie corticosteroïden (fluticason) bij persisterende klachten of exacerbaties. Stop bij twee jaar geen exacerbaties of na een jaar geen afname van exacerbatie frequentie. Steroïden verhogen het risico op een pneumonie.


Stappenplan COPD behandeling

Medicamenteus advies

Niet medicamenteus advies

bron: Farmacotherapeutisch kompas

Ipratropium aerosol

3-4 dd 20-40μg, maximaal 320μg per dag.

Salbutamol + ipratropium vernevelvloeistof

3-4 dd 1 - flacon (2,5 ml = 500μg ipratropium + 2,5mg salbutamol). Via vernevelaar geven.

zn tot 4 dd 100- 200μg, maximaal 800μg per dag.


Salbutamol aerosol


Fenoterol + ipratropium aerosol

1-2 inhalaties per keer, max. 8 inhalaties per dag; gemiddeld 1-2 inhalaties 3×/dag. Bij astma alleen gebruiken indien nodig, bij COPD kan symptoomgeoriënteerd gebruik de voorkeur hebben boven regelmatig gebruik.

Fluticason aerosol

2 dd 500μg, maximaal 1000μg per dag. Inhallatie corticosteroïden bij 2 of meer exacerbaties per jaar. Stop ICS bij 2 jaar geen exacerbatie vanwege verhoogd risico pneumonie.


Formoterol aerosol

2 dd 12μg, zo nodig 2dd 24μg, maximaal 48μg per dag.

Tiotropium poeder

1 capsule van 10 microg óf 18 microg (inhalatiepoeder) of 5 microg (inhalatie-oplossing ) 1×/dag, steeds op hetzelfde tijdstip.

Geneesmiddelnaam

Dosering + opmerkingen

SABA: kortwerkende β-2 sympathicomimeticum



Geneesmiddelnaam

Dosering + opmerkingen

LABA: langwerkende β-2 sympathicomimeticum



Geneesmiddelnaam

Dosering + opmerkingen

Inhalatie corticosteroïden



SAMA: kortwerkende muscarine antagonist



SABA & SAMA: combinatie kortwerkende β-2 sympathicomimeticum & kortwerkende muscarine antagonist



LAMA: langwerkende muscarine antagonist



Deze medicatie zit in de werkvoorraad Link naar afspraak over voorschrijven door de VS Deze medicatie zit in de werkvoorraad Deze medicatie zit in de werkvoorraad Link naar afspraak over voorschrijven door de VS

FEV1 (in % van de voorspelbare waarde)

GOLD 1

>80%

GOLD 2

50-79%

GOLD 3

30-49%

GOLD 4

<30%

FEV1 = forced exiratory volume in the first second

Klik op de link voor de lijsten

(= pop-up venster)

Exacerbatie frequentie (bepaal of deze HOOG of LAAG is):

HOOG = twee exacerbaties waarvoor orale corticosteroiden en/of antibiotica, of één ziekenhuisopname in het afgelopen jaar. Indien dit aantal minder is, dan is de score LAAG.

Bij discrepantie tussen ervaren symptomen en FEV1 is nader onderzoek noodzakelijk.

pagina 071

index | tr.respiratorius | astma | COPD | exacerbatie COPD | lage luchtweginfecties (pneumonie) | COVID-19 | influenza | tabel sympt. virale infect./hooikoorts | START-STOPP criteria

NHG standaard - Acuut hoesten

NHG standaard - Astma bij volwassenen

NHG standaard - COPD

Naslagwerk en bronvermelding:

Formularium - START-STOPP criteria tractus respiratorius (083)

Ephor / Expertisecentrum PHarmacotherapie bij OudeRen - Ephor is er voor te zorgen dat de oude patiënt beter farmacotherapeutisch wordt behandeld.


EXTERNE LINKS

ARCHIPEL

MEDIMO

APOTHEEK & LOGISTIEK

RICHTLIJNEN

LABORATORIUM

INDEX

Versie 25-04-2021 (10.41)

G.T.R. van Laere, arts

klik hier voor het geven van opmerkingen / aanvullingen

Archipel formularium

https://verpleeghuisformularium.nl

= voorschijven door VS

Link naar afspraak over voorschrijven door de VS Link naar afspraak over voorschrijven door de VS

= lab. controle nodig

Bij deze medicatie moet mogelijk laboratorium onderzoek worden verricht

= werkvoorraad

Deze medicatie zit in de werkvoorraad

DIGESTIVUS


DEHYDRATIE

UROGENITALIS


KNO + MOND


OGEN

NEUROLOGICUS

ALLERGIE

ONBEGREPENGEDRAG


TERMINALE ZORG

LOCOMOTORIUS

INTOXICATIES

PREVENTIEVE ZORG

RESPIRATORIUS


ENDOCRIEN



CIRCULATORIUS

ANTISTOLLING

BLOED

HUID / WOND