Achtergrond informatie:



Stadia volgens Fontaine:

Afhankelijk van de klachten en verschijnselen bij lichamelijk onderzoek worden bij een enkel-armindex kleiner dan 0,9 de volgende stadia onderscheiden;

Stadium 1: typische klachten van claudicatio intermittens ontbreken.

Stadium 2: er zijn typische klachten van claudicatio intermittens.

Stadium 2a: met een door de patiënt geschatte maximale loopafstand > 100 meter.

Stadium 2b: met een door de patiënt geschatte maximale loopafstand < 100 meter.

Stadium 3: er zijn ischemische klachten aan voet of been in rust en/of trofische stoornissen.

Stadium 4: er zijn ulcera of er is dreigende necrose of gangreen aan de voet.


Kenmerken van PAV en indicaties om een “enkel-arm index meting” te verrichten:


Anamnese:

Klachten:


Risicofactoren voor perifeer arterieel vaatlijden:

Bij mobiliteitsbeperkende aandoeningen als COPD, hartfalen, artrose of reuma blijft perifeer arterieel vaatlijden langer onontdekt.


Lichamelijk onderzoek.


Enkel-arm index onderzoek:

De enkel-armindex (gemeten in rust of na inspanning) geeft informatie over de arteriële circulatie in de onderste extremiteiten. Deze index is het quotiënt van de bloeddruk die aan beide enkels met een dopplerapparaat en aan de arm wordt gemeten. Bij een goede arteriële beencirculatie is de enkel-armindex in rust groter dan 1. Een enkel-armindex in rust kleiner dan 0,9 wordt als criterium voor perifeer arterieel vaatlijden beschouwd.


De index is de systolische tensie (bovendruk) gemeten over de arteria dorsalis pedis op de voetrug en de arteria tibialis posterior in de mediale enkel coulisse, gedeeld door de systolische tensie gemeten over de arteria brachialis in de elleboogsplooi. Voorbeeld: als aan de arm bij 140 mm kwik geen polsslag meer is te horen, en op de voetrug al bij 70 mm kwik geen polsslag meer is te horen, dan is de index 0.5 (70/140). De enkel arm index kan worden berekend per arterie, bijvoorbeeld E/A index linkervoet a. dorsalis pedis 0.9, a. tibialis posterior 0.8, maar het is gebruikelijk om de hoogste waarde te nemen voor de teller. Ook is het gebruikelijk om de systolische tensie aan beide armen te meten en de hoogste waarde te nemen voor de noemer. Het is overigens ook mogelijk om te meten aan de pols over de a. radialis (enkel pols index).




Perifeer Arterieel Vaatlijden (PAV)


Normaal is die index 1 of hoger dan 1. Volgens internationale afspraken is er een verdenking op de aanwezigheid van perifeer arterieel vaatlijden als de index lager is dan 0.9. Als de index lager is dan 0.8 dan is de kans op arterieel vaatlijden > 95% en het is dan niet verstandig om een compressie verband aan te leggen. Een enkel-arm index van 0.5 wijst op ernstig arterieel vaatlijden. Als de index boven de 1.4 is, en vooral als er een hoge tensie wordt gemeten aan de a. dorsalis pedis of tibialis posterior, dan kan het zijn dat de beenvaten verkalkt zijn en daardoor niet goed comprimeerbaar. In dat geval is de enkel arm index niet betrouwbaar en kan er ondanks een hoge gemeten index toch perifeer vaatlijden zijn.


Samenvatting interpretatie:

Bij een E/A index >0.8 is PAV in meer dan 95% van de gevallen uitgesloten

G. van Laere 10-2021

Voor het meten is nodig een bloeddrukmeter (geen automatische), een handdoppler, en ultrasound gel.
De patiënt moet op een onderzoeksbank liggen en enkele minuten de tijd hebben gekregen om ook tot rust te komen. Doe de manchet om de bovenarm en zoek in de elleboogplooi met de handdoppler het signaal van de arteria brachialis. Zorg voor voldoende gel. Het beste signaal wordt verkregen door de doppler schuin omhoog te houden (tegen de bloedstroom inkijkend). Pomp de manchet op totdat er geen tonen meer te horen zijn. Laat de manchet langzaam leeglopen en noteer de druk waarbij de eerste tonen hoorbaar worden. Doe dit ook aan de andere arm. Kies de hoogste waarde voor de teller (getal boven de streep).
Doe de manchet vervolgens rond het onderbeen net boven de enkel. Als daar een wond zit, of als het been niet schoon is: doe er een dun groen matje met plastic onderlaag tussen. Zoek op de voetrug naar het signaal van de arteria dorsalis pedis, en zoek in de mediale enkel net onder de malleolus naar het signaal van de a. tibialis posterior. Pomp de manchet op totdat er geen tonen meer te horen zijn. Laat de manchet langzaam leeglopen en noteer de druk waarbij de eerste tonen hoorbaar worden. Doe dit voor beide arteriën. Kies de hoogste waarde voor de noemer (getal onder de streep). Bereken de index ook over het andere been.



Uitvoering van een meting “enkel-arm index” is uitsluitend in opdracht van een arts/VS.


Meet methode:


hoogste systolische waarde
gemeten aan de enkel / voetrug

hoogste systolische waarde
gemeten aan de enkel / voetrug

E/A index =

Waarden van de enkel-armindex (EAI) na 1 x of 3 x meten en het te volgen beleid

 EAI <0,8 (1 x) of <0,9 (3 x)

Perifeer arterieel vaatlijden aangetoond

  • optimaliseer risicoprofiel
  • lokaal vaatlijden stadium 1 en 2: stoppen met roken en looptraining door fysiotherapeut.
  • subjectief invaliderend: overweeg invasieve interventie: verwijzen indien nog mogelijk.
  • stadium 3 en 4 of enkeldruk <50 mmHg: stoppen met roken en looptraining

 0,9 <EAI <1,0

Perifeer arterieel vaatlijden mogelijk

  • overweeg andere diagnose?
  • eventueel nader onderzoek afhankelijk van anamnese, lichamelijk onderzoek en risicofactoren

 EAI >1,1 (1 x) of 1,0 (3 x)

Perifeer arterieel vaatlijden uitgesloten, overweeg andere oorzaak klachtenpatroon.

Bij verdacht klachtenpatroon en diabetes mellitus toch perifeer arterieel vaatlijden overwegen

(3-5% van de patiënten met diabetes mellitus type 2 heeft hoge waarden).

Indien >1,4 dan is er verdenking van niet te comprimeren ernstig verkalkte onderbeenarteriën.

NHG standaard - Perifeer arterieel vaatlijden

Cardiometabool - Informatie over patiënten met diabetes mellitus, obesitas, (hoog risico op) hart- en vaatziekten en/of nierschade of de combinatie van deze aandoeningen. Bevat veel zorgstandaarden en richtlijnen.

Huidzieken.nl - Enkel / arm index

Werkgroep Deskundigheidsbevordering Huisartsenzorg (WDH) - Enkel-arm index

Formularium - Cardiovasculair Risico Management  (017)




Naslagwerk en bronvermelding:

Bron:

Werkgroep Deskundigheidsbevordering Huisartsenzorg (WDH) - Enkel-arm index

Huidzieken.nl - Enkel / arm index


pagina 020

index | tr.circulatorius | acuut coronair syndroom | stabiele angina pectoris | hypertensie | hypertensieve crisis | atriumfibrilleren | acuut hartfalen | chronisch hartfalen |

cardio vasculair risico management | hypercholesterolemie | CVA (neurologicus) | perifeer vaatlijden | oedeem vorming benen | START-STOPP criteria | antihypertensiva overzicht




*


EXTERNE LINKS

FTO

MEDIMO

APOTHEEK & LOGISTIEK

RICHTLIJNEN

LABORATORIUM

INDEX

Versie 4-1-2022 (10.98)

G.T.R. van Laere, arts

klik hier voor het geven van opmerkingen / aanvullingen

Archipel formularium

https://verpleeghuisformularium.nl

= werkvoorraad

DIGESTIVUS


DEHYDRATIE

UROGENITALIS


KNO + MOND


OGEN

NEUROLOGICUS

ALLERGIE

PROBLEEMGEDRAG


TERMINALE ZORG

LOCOMOTORIUS

INTOXICATIES

PREVENTIEVE ZORG

RESPIRATORIUS


ENDOCRIEN



CIRCULATORIUS

ANTISTOLLING

BLOED

HUID / WOND

Deze medicatie zit in de werkvoorraad

w